Đồng hồ tráng men Pháp Lam: Nghệ thuật trên mặt số thời gian

Đồng hồ tráng men Pháp Lam là sự kết hợp giữa kỹ thuật tráng men thủ công & nghệ thuật chế tác đồng hồ, tạo nên những mặt số có độ sâu màu sắc và giá trị thẩm mỹ cao. 

Đồng hồ tráng men Pháp Lam là gì?

Đồng hồ tráng men Pháp Lam là dòng đồng hồ sử dụng kỹ thuật tráng men trên nền kim loại, sau đó nung ở nhiệt độ cao để lớp men nóng chảy và kết dính vào bề mặt kim loại, tạo thành một lớp phủ cứng, bóng và bền màu theo thời gian.

Điểm đặc biệt của Pháp Lam nằm ở chỗ màu sắc không được tạo ra bằng sơn hay mực in, mà được tạo nên từ bột thủy tinh nghiền mịn, pha màu bằng khoáng chất tự nhiên, sau đó nung nhiều lần trong lò ở nhiệt độ cao. Sau mỗi lần nung, màu men sẽ thay đổi về sắc độ và chiều sâu, tạo nên hiệu ứng màu sắc rất đặc trưng mà các phương pháp in hoặc sơn không thể tạo ra.

Vì quá trình nung men có nhiều biến số như nhiệt độ, thời gian, độ dày men, nên không có hai mặt số Pháp Lam nào giống hệt nhau. Đây cũng là lý do đồng hồ tráng men Pháp Lam thường gắn liền với khái niệm đồng hồ thiết kế độc bản.

Nguồn gốc của kỹ thuật Pháp Lam

Pháp Lam là một loại hình mỹ nghệ xuất hiện tại Việt Nam vào thời nhà Nguyễn, khoảng đầu thế kỷ XIX. Kỹ thuật này từng được sử dụng để trang trí các công trình kiến trúc trong Hoàng thành Huế, các vật phẩm nghi lễ, đồ trang trí cung đình và các vật phẩm dành cho hoàng gia.

Dưới các triều vua Minh Mạng, Thiệu Trị và Tự Đức, Pháp Lam phát triển mạnh và trở thành một trong những loại hình mỹ thuật cung đình đặc trưng. Tuy nhiên, sau đó kỹ nghệ này dần mai một và từng có thời gian bị thất truyền.

Ngày nay, Pháp Lam được phục hồi trong lĩnh vực mỹ nghệ và chế tác các vật phẩm nghệ thuật, trong đó có đồng hồ Pháp Lam - nơi kỹ thuật cung đình xưa được ứng dụng trên một vật phẩm hiện đại.

Quy trình chế tác đồng hồ tráng men Pháp Lam

Để tạo ra một mặt số Pháp Lam, người nghệ nhân phải trải qua rất nhiều công đoạn thủ công, mỗi công đoạn đều đòi hỏi độ chính xác và sự tập trung cao.

1. Tạo hình trên nền kim loại

Trước tiên, mặt số kim loại sẽ được tạo hình, khắc hoặc tạo các vách ngăn nhỏ để giữ men (tuỳ kỹ thuật cloisonné, champlevé…).

2. Tráng men

Bột men được pha với nước rồi đặt vào từng vùng nhỏ trên mặt số bằng tay.

3. Nung men

Mặt số được đưa vào lò nung ở nhiệt độ khoảng 700–900°C để men nóng chảy và bám vào kim loại.

4. Lặp lại nhiều lần

Quá trình tráng men - nung có thể lặp lại nhiều lần để tạo độ dày men và chiều sâu màu sắc.

5. Mài và đánh bóng

Sau khi hoàn thiện, bề mặt sẽ được mài phẳng và đánh bóng để tạo độ sáng và độ sâu thị giác.

Toàn bộ quá trình này có thể kéo dài từ nhiều ngày đến nhiều tuần cho một mặt số, và tỷ lệ lỗi khá cao. Vì vậy, đồng hồ tráng men Pháp Lam thường có giá trị cao do công sức chế tác lớn.

Vì sao đồng hồ tráng men Pháp Lam có giá trị cao?

Nhiều người khi tìm hiểu về đồng hồ tráng men Pháp Lam thường đặt câu hỏi vì sao dòng đồng hồ nghệ thuật này có mức giá cao hơn so với nhiều mẫu đồng hồ thông thường. Trên thực tế, giá trị của đồng hồ Pháp Lam không nằm ở riêng bộ máy hay vật liệu vỏ, mà nằm chủ yếu ở mặt số - phần được chế tác hoàn toàn thủ công bằng kỹ thuật tráng men truyền thống.

Độ bền rất cao

Sau khi được nung ở nhiệt độ cao, lớp men thực chất trở thành một lớp thủy tinh mỏng bám chặt vào bề mặt kim loại. Lớp men này có độ ổn định rất cao:

• Không phai màu theo thời gian

• Không bị oxy hóa như bề mặt sơn hoặc in

• Không bị ảnh hưởng bởi tia UV

• Có thể giữ màu trong hàng chục đến hàng trăm năm

Thậm chí, theo thời gian, bề mặt men có thể trở nên bóng hơn và màu sắc có chiều sâu hơn. Đây cũng là lý do nhiều hiện vật tráng men cổ trong bảo tàng vẫn giữ được màu sắc gần như nguyên vẹn sau rất nhiều năm.

Tính thủ công rất cao

Để hoàn thiện một mặt số Pháp Lam, người nghệ nhân phải phủ nhiều lớp men, nung nhiều lần và kiểm soát nhiệt độ rất chính xác. Chỉ cần một sai lệch nhỏ về nhiệt độ hoặc thời gian nung, lớp men có thể bị nứt, phồng hoặc đổi màu và phải làm lại từ đầu.

Toàn bộ quá trình này gần như được thực hiện thủ công, không thể sản xuất hàng loạt như mặt số in hoặc sơn công nghiệp. Vì vậy, mỗi mặt số đều có những khác biệt rất nhỏ về màu sắc, độ loang và chiều sâu - và chính những khác biệt này tạo nên giá trị của một chiếc đồng hồ thủ công.

Giá trị nghệ thuật

Mặt số Pháp Lam không đơn thuần là một mặt số để hiển thị thời gian, mà là một bức tranh thu nhỏ được tạo nên từ men màu và lửa. Người nghệ nhân không chỉ cần kỹ thuật mà còn cần khả năng cảm nhận màu sắc, bố cục và độ chuyển màu sau mỗi lần nung. Vì vậy, giá trị của mặt số Pháp Lam nằm ở cả yếu tố kỹ thuật lẫn yếu tố nghệ thuật.

Giá trị sưu tầm

Trong giới sưu tầm đồng hồ, những chiếc đồng hồ có mặt số enamel thủ công, sản xuất số lượng giới hạn, có câu chuyện văn hóa hoặc được chế tác thủ công thường có giá trị sưu tầm cao hơn các mẫu đồng hồ sản xuất công nghiệp.

Vì vậy, đồng hồ tráng men Pháp Lam thường có giá cao hơn đồng hồ thông thường không phải vì chúng chỉ là một chiếc đồng hồ, mà vì chúng đồng thời là một sản phẩm thủ công, một tác phẩm nghệ thuật, có giá trị lâu dài theo thời gian.

Đồng hồ tráng men Pháp Lam khác gì đồng hồ sơn hoặc in?

Sự khác biệt lớn nhất nằm ở độ sâu màu sắc và độ bền theo thời gian.

Fleur De Lis - Đồng hồ tráng men Pháp Lam mang theo văn hóa và thời gian

Đồng hồ tráng men Pháp Lam của Fleur De Lis không được tạo ra như một sản phẩm sản xuất hàng loạt, mà được chế tác như một tác phẩm thủ công. Mỗi mặt số được phủ nhiều lớp men màu, sau đó nung ở nhiệt độ cao qua nhiều lần để tạo nên chiều sâu màu sắc và độ bóng đặc trưng mà các phương pháp thông thường khó có thể tạo ra. Chính quá trình nung men nhiều lần này khiến mỗi mặt số có những biến đổi rất nhỏ về sắc độ và chi tiết. Vì vậy gần như không có hai mặt số nào hoàn toàn giống nhau.

Điểm đặc biệt của Fleur De Lis không chỉ nằm ở kỹ thuật Pháp Lam thủ công, mà còn ở việc đưa các hình tượng văn hóa Việt Nam lên mặt số đồng hồ. Những hình tượng truyền thống như Ngựa, Gà Đại Cát, Hát Xẩm, Múa Lân, Rước Rồng hay các biểu tượng văn hóa truyền thống không còn chỉ xuất hiện trong tranh hay trong không gian trưng bày, mà trở thành một vật phẩm có thể mang theo mỗi ngày.

Vì thế, chiếc đồng hồ không chỉ để xem giờ, mà còn là một vật mang theo - mang theo một câu chuyện văn hóa, một giá trị thẩm mỹ và một tinh thần mà người sở hữu muốn gìn giữ, đồng hành cùng mình theo thời gian.

FAQs - Câu hỏi thường gặp về đồng hồ tráng men Pháp Lam

Đồng hồ tráng men Pháp Lam có bền không?

Rất bền. Lớp men sau khi nung có độ cứng cao, không phai màu theo thời gian và có thể giữ màu rất lâu.

Đồng hồ tráng men Pháp Lam có bị trầy không?

Men có độ cứng cao nhưng vẫn có thể trầy nếu va chạm mạnh. Tuy nhiên trong điều kiện sử dụng bình thường thì rất bền.

Vì sao mỗi mặt số Pháp Lam lại khác nhau?

Do quá trình nung men ở nhiệt độ cao, màu sắc sẽ thay đổi theo nhiệt độ và thời gian nung. Vì vậy không có hai mặt số giống hệt nhau.

Đồng hồ tráng men có phải vẽ tay không?

Phần lớn các mặt số Pháp Lam đều có yếu tố vẽ tay hoặc đặt men bằng tay, nên mang tính thủ công rất cao.

Đồng hồ tráng men Pháp Lam có phải đồng hồ cao cấp không?

Có. Trong ngành đồng hồ, enamel dial (mặt số tráng men) được xem là một trong những kỹ thuật cao cấp và có giá trị nghệ thuật.

Đồng hồ tráng men Pháp Lam không chỉ là một chiếc đồng hồ. Đó là sự kết hợp giữa mỹ nghệ truyền thống, kỹ thuật chế tác và nghệ thuật thị giác. 

Vì vậy, với nhiều người, đồng hồ tráng men Pháp Lam không chỉ là vật để xem giờ, mà là một tác phẩm nghệ thuật có thể mang theo bên mình - và có thể đi cùng họ trong rất nhiều năm sau đó.

Nếu bạn đang tìm kiếm một chiếc đồng hồ tráng men Pháp Lam phù hợp nhất, hãy liên hệ Fleur De Lis nhé!

FLEUR DE LIS VIETNAM
Showroom Hà Nội: Intercontinental Hanoi Westlake
Showroom Vinhomes Ocean Park 2: CX1-57, Vinhomes Ocean Park 2
Hotline: 0912.903.903 - 081.218.9797
Email: info@fleurdeliswatch.com
Fanpage: Fleur De Lis - Pháp Lam Timepiece